مطالب علمی

سرطان ریه

سرطان ریه، یک سرطان بسیار تهاجمی، به سرعت متاستاز دهنده و شایع، کشنده ترین سرطان هم در مردان و هم زنان در سراسر دنیاست.

سرطان ریه بسیار ناهمگن می باشد که می تواند در بسیاری از جایگاه های مختلف درخت ریوی ایجاد شود، بنابراین علائم و نشانه های بسیار مختلفی بسته به موقعیت آناتومیک آن را نشان می دهد. در حال حاضر، در حدود 70٪ بیماران تشخیص داده شده ی سرطان ریه، مرحله ی پیشرفته بیماری (مرحله III یا IV) را نشان می دهند (Lemjabbar-Alaoui et al., 2015).

سازمان بهداشت جهانی (WHO) نشان داده است که سرطان ریه باعث مرگ 1،589،925 نفر در سال 2012 در سراسر جهان شده است و با4/19٪رتبه نخست مرگ و میرهای مرتبط با سرطان را شامل می شود (http://globocan.iarc.fr).

در طول سال 2017، حدود 225،500 مورد جدید و 155،870 مرگ و میر ناشی از سرطان ریه در ایالات متحده آمریکا پیش بینی شده است. آن دومین علت مرگ و میر بعد از بیماری های قلبی در آمریکا در سال 2017 می باشد (Siegel, et al. 2017).

از نظر آماری میزان مرگ و میر ناشی از سرطان ریه در آمریکا از سال 1930 تا سال 2014 روند رو به رشدی داشته است و رتبه اول را هم در مردان و هم زنان داشته است (شکل 1) (Siegel et al., 2017). در سال 2014 در ایران، سرطان عامل مرگ 23300 زن و 30200 مرد بوده که سرطان ریه 6% و 7/9% این مرگ ها را به ترتیب در زنان و مردان شامل شده است (World Health Organization – Cancer Country Profiles, 2014) (شکل 2).

همچنین مطالعات اپیدمیولوژیک در کشور ما در طول دهه های گذشته نشان دهنده افزایش تدریجی اما پیشرونده در بروز و مرگ و میر ناشی از سرطان ریه است (Fathi et al., 2018).

با وجود پیشرفت های اخیر در این زمینه، نرخ بقای 5 ساله به طور قابل توجهی در  30 سال گذشته بهبود نیافته و در حدود مقدار کم 15 درصد باقی مانده است، که عمدتا به دلیل محدودیت ها در استراتژی های تشخیص و درمان است (Pikor et al., 2013).

شکل 1: میزان مرگ و میر سرطان به طور جداگانه و برای مردان و زنان در ایالات متحده آمریکا از1930 تا 2014. (Siegel, et al. 2017).
شکل 1: میزان مرگ و میر سرطان به طور جداگانه و برای مردان و زنان در ایالات متحده آمریکا از1930 تا 2014. (Siegel, et al. 2017).
شکل 2: میزان مرگ و میر سرطان در ایران در سال 2014 بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی
شکل 2: میزان مرگ و میر سرطان در ایران در سال 2014 بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی

انواع سرطان ریه

از نظر بافت شناسی سرطان ریه به دو دسته گسترده تقسیم می شود: سرطان ریه سلول های کوچک (SCLC)[1]  که در حدود 15٪ از بیماران رخ می دهد و سرطان ریه غیر کوچک (NSCLC)[2]  که بیشتر شایع است، و تقریبا 85٪ موارد آن را تشکیل می دهد. NSCLC را می توان از نظر بافت شناسی به 3 زیر گروه عمده تقسیم کرد: آدنوکارسینوم (AC)[3]، کارسینوم سلول سنگفرشی (SqCC)[4]  و کارسینوم سلول های بزرگ (LCC)[5]، که AC و SqCC بیش از 70٪ موارد NSCLC را شامل می شوند (Travis et al., 2004). با وجود به اشتراک گذاری بسیاری از ویژگی های بیولوژیکی، زیرگروه ها در منشاء سلولی، محل درون ریه، و الگوی رشد، تفاوت دارند که نشان می دهد آنها بیماری های متفاوتی هستند که از طریق مکانیزم مولکولی متمایزی نمو می یابند(Pikor et al., 2013). (شکل 3).

AC که در حال حاضر تقریبا نیمی از موارد کل سرطان ریه را شامل می شود، اساسا در قسمت اپیتلیوم غدد پارنشیم ریه از نوع II پنوموسیت ها یا سلول های کلارا بوجود می آید در حالی که SqCC، که ٪30 موارد سرطان ریه را شامل می شود از سلول های پایه در مجاری هوایی مرکزی ایجاد می شود (Travis et al., 2011) (شکل 1-4).

LCC، یک گروه متنوعی از تومورهای تمایز نیافته یا با تمایزکم با پیش آگهی ضعیف هستند که می توانند دارای ویژگی های نورواندوکرین باشند و می توانند ترکیبات AC ، SqCC یا SCLC را داشته باشند. علاوه بر این سه زیرمجموعه اصلی، یک زیرمجموعه کوچکی از تومورهای ترکیبی (سارکوماتوئید و کارسینومای آدنواسکواموس) وجود دارد یا بدون ویژگی های بافت شناسی ویژه دیگر (NOS)[6]  که از نظر بالینی از زیرگروه های دیگر متمایز است (Pikor et al., 2013).

شکل 3: مثال هایی از مورفولوژی بافتی 4 نوع سرطان ریه. a) SqCC، b) AC،c ) LCC و d) SCLC (Petersen, 2011).
شکل 3: مثال هایی از مورفولوژی بافتی 4 نوع سرطان ریه. a) SqCC، b) AC،c ) LCC و d) SCLC (Petersen, 2011).

در حالی که همه زیرگونه های بافتی سرطان ریه با سیگار کشیدن مرتبط هستند، SqCC و SCLC (شکل 4)، که هر دو آنها عمدتا در مسیرهای هوایی مرکزی بوجود می آیند به شدت با سابقه سیگار کشیدن وابسته هستند. در چند دهه گذشته، تغییرات چشمگیر در روند جهانی بافت شناسی سرطان ریه رخ داده، با کاهش مداوم SCLC و SqCC به طوری که AC در حال حاضر بیشترین زیر شاخه ی مشترک سرطان ریه (شکل 4) می باشد. اعتقاد بر این است که این تغییرات عمدتا به علت تغییرات گسترده در ترکیب سیگار (محتوای tar و نیکوتین پایین تر) است که منجر به تغییر در مصرف سیگار می شود، رفتار با سیگار کشیدن بیشتر و استنشاق عمیق تر در تلاش برای رسیدن به همان اثر، که باعث می شود کارسینوژن های تنباکو بیشتر به محیط اطراف ریه منتقل شوند (Pikor et al., 2013).

سیگار کشیدن علاوه بر تفاوت های بافتی با ویژگی های بالینی و ژنتیکی خاص مرتبط می باشد. سرطان ریه در افراد غیر سیگاری، که تا 25 درصد از سرطان های ریه را در سراسر جهان تشکیل می دهد بیشتر با قومیت شرق آسیا، جنسیت زن و هیستولوژی AC ارتباط دارد (Sun et al., 2007).

از نظر ژنتیکی افراد غیر سیگاری  با شیوع بالاتر تغییرات EGFR[1]، PTEN[2]، ALK[3]، ROS1[4] و RET[5] مرتبط هستند در حالی که جهش های KRAS[6]، TP53، BRAF[7]، STK11[8] وJAK2/3[9] و متیلاسیون بالای p16 و LGALS4[10]  در سیگاری ها شایع هستند.

به طور خلاصه، این یافته ها از این مفهوم پشتیبانی می کند که مکانیزم های ژنتیکی متنوع نمو تومورهای ریه را در سیگاری ها و غیر سیگاری ها در درون یک زیرگروه بافت شناسی یکسان زمینه سازی می کند که نشان می دهد وضعیت سیگار کشیدن یک متغیر بالینی مهم است که باید در هنگام مقایسه AC و SqCC مورد توجه قرار گیرد (Pikor et al., 2013).

شکل 4: زیرگروه های سرطان ریه. (A) تکامل بافت شناسی زیرگروه سرطان ریه. (B) ترکیب بافت شناسی زیر گروه ها در سرطان ریه سیگاری ها و غیر سیگاری ها. (C) زیرگروه های مولکولی AC و SqCC. فقط انکوژنهای بسیار فعال که متقابلا نسبت به یکدیگر متفاوت هستند و از نظر درمانی قابل هدف گیری هستند نمایش داده شده اند. (Pikor et al., 2013).
شکل 4: زیرگروه های سرطان ریه. (A) تکامل بافت شناسی زیرگروه سرطان ریه. (B) ترکیب بافت شناسی زیر گروه ها در سرطان ریه سیگاری ها و غیر سیگاری ها. (C) زیرگروه های مولکولی AC و SqCC. فقط انکوژنهای بسیار فعال که متقابلا نسبت به یکدیگر متفاوت هستند و از نظر درمانی قابل هدف گیری هستند نمایش داده شده اند. (Pikor et al., 2013).

منابع

Lemjabbar-Alaoui H, Hassan OU, Yang YW, Buchanan P. 2015. Lung cancer: Biology and treatment options. Biochim Biophys Acta. 2015 Dec;1856(2):189-210.

Siegel RL, Miller KD, Jemal A. 2017. Cancer Statistics, 2017. CA Cancer J Clin. Jan;67(1):7-30.

Fathi Z, Syn NL, Zhou JG, Roudi R. 2018. Molecular epidemiology of lung cancer in Iran: implications for drug development and cancer prevention. J Hum Genet. 2018 Apr 18.

Pikor LA, Ramnarine VR, Lam S, Lam WL. 2013. Genetic alterations defining NSCLC subtypes and their therapeutic implications. Lung Cancer. Nov;82(2):179-89.

Travis WD, Brambilla E, Muller-Hermelink HK, Harris CC. 2004. Pathology and genetics of tumours of the lung, pleura, thymus and heart. World Health Organization classification of tumours.

Sun S, Schiller J.H, Gazdar A.F. 2007. Lung cancer in never smokers–a different disease. Nat Rev Cancer. Oct;7(10):778-90.

برچسب ها
مشاهده بیشتر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن